Bâki · Kadim Lugat

A

Agardı berf île yir yir çemende cism-i nihâl
Niteki penbe-i dâg ile sîne-i abdâl

Zemîne bâd-ı hevâdan çok akçe düşdi yine
Pür itdi dâmen-i sahrâyı toldı ceyb-i cibâl

Meger ki hokka-i çarhuñ zamâne harrâtı
Döker tırâşesini kûh u deste berf-misâl

Zemîne dâmen-i ebr ile saçdı sîmi felek
Bu hâleti göricek mâ’il oldı tâze nihâl

Bu fasl içinde şu kim sabrı kaldı ser-mâye
Olur nihâl-i çemen gibi gark-ı mâl u menâl

Cihânı berf ile yah tutdı kış kıyâmetdür
Aceb mi yir yüzine çıksa hep defâ’in-i mâl

Pür oldı şâhları üzre yahdan âyineler
Garîb sûrete girdi bu fasl içinde gazâl

Meger ki ‘âlem-i ‘ulvîde nev-bahâr oldı
Döker şükûfe-i bâdâmı sahn-ı bâga şimâl

Sevâhil-i çemene çıkdı genc-i bâd-âverd
Yöneldi husrev-i nev-rûza devlet ü ikbal

Döşendi berf ser-â-pây sahn-ı sahrâya
Agardı rûy-ı zemîn sanki tahta-i remmâl

Nişân-ı pây-ı vuhûş u tuyûr sahrâda
Çizildi rîk-i sefîd üzre gûyiyâ eşkâl

Beyâz düşdi hele şekl-i tâli’-i eyyâm
Misâl-i çihre-i baht-ı edîb-i ferruh-fâl

Ser-i efâzıl-ı âfâk müftî-i ‘âlem
Sipihr-i fazl u kemâl âfitâb-ı câh u celâl

İmâm-ı saff-ı efâzıl emîr-i hayl-i kirâm
Emîn-i dîn ü düvel hvâce-i huceste-hısâl

Ebû Hanîfe-i sânî Ebu’s-su’ûd ol kim
Fezâ’il içre efâzıl olupdur aña ‘ıyâl

O kim yazılmış ezel tâk-ı bârgâhında
Melâz u melce’-i erbâb-ı fazl u ehl-i kemâl

Şu deñlü şân-ı şerîfinde var anuñ ‘azamet
Ki kendüsin yitürür meclisine gelse celâl

Durûb-ı tîg-i havâdisden özge bulmadılar
Şolar ki kendülerin aña tutdılar emsâl

Nücûm içinde Süreyyâ terâzû ile yürür
Ki sâdır olmaya eyyâm-ı devletinde vebâl

Kemîne-bende-i dîrînenem hudâvendâ
Bu bende cânibini lutfuñ itmesün ihmâl

Ma’ârif ehline kapundañ irişür ma’rûf
Fezâ’il ehline tapuñdan irişür efzâl

Kerîm özüñle mükerrem cihânda lutf u kerem
Şerîf aduñla müşerref kabâle-i ikbâl

Arûs-ı dehre senâñı benem kılâde kılan
Güher edâ-yı girân-mâye rişte ince hayâl

Selâset-i kelimâtum safâ-yı eş’ârum
Akar su gibi kılupdur kulûbı hep meyyâl

Terâne eylese bülbül çemende güftârum
Gelüp öñinde zemîn-bûs iderdi âb-ı zülâl

Velîkin âyine-i tab’-ı safvet-âyînüñ
Bu rûzgârda var sûretinde gerd-i melâl

Fezâ-yı fakr u felâketde savlecân-ı kazâ
Getürdi gûy-sıfat döne döne başuma hâl

Hemîşe nergis-i ikbâl u baht hvâb-âlûd
Hemîşe turra-i tâli’ müşevveşü’l-ahvâl

Nigîn-i baht u sivâr-ı sa’âdet elde degül
Ayakda kodı zamâne niteki zer halhâl

Hezâr-bâr belâ pûtesinde kâl oldum
Henûz âteş-i mihnetde yok halâsa mecâl

Du’â-yı devletine kıl ‘azîmet ey Bâkî
Murâd neydügi ma’lûm zâhir oldı me’âl

Hemîşe tâ kıla keff-i direm-feşân-ı sabâ
Şitâda dâmen-i kühsâr u deşti mâl-â-mâl

Eyâdi-i keremüñ berr ü bahre şâmil ola
Niteki eyleye her cânibe şümûl-i şimâl

Cihân musahhar-ı fermân ola murâdâtuñ
Müyesser eyleye dâ’im Müyessirü’l-a’mâl

B

Micmer-i zerrîn-i mihri çarh gerdân eyledi
Ûd u ‘anber kıymetin bûy-ı gül erzân eyledi

Bülbül-i şûrîde-dil kıldı niyâz-ı ‘âşıkân
Gonca-i gannâc nâz-ı nâzenînân eyledi

Çıkdı bir yirden sadâ vü sît-ı mürgân-ı çemen
Gûyiyâ etfâl-i mekteb hatm-i Kur’ân eyledi

Mehd-i gülzâr üzre geldi dâye-i ebr-i bahâr
Tıfl-ı gonca agzın açdı meyl-i pistân eyledi

Tagılup cünd-i şitâ feth oldı mülk-i bâg u râg
Leşker-i ebr-i bahârî tîr-bârân eyledi

Irkını kat’ eyledi cünd-i şitânuñ nev-bahâr
Berg-i sûsen hidmet-i şemşîr-i bürrân eyledi

Nevbet-i sûr u sürûr oldı tonandı her nihâl
Nahl-bend-i nev-bahâr eşkâl u elvân eyledi

Nev-’arûs-ı gül gibi pîrâhen-i âl üstine
Lâle dürr-i jaleden gûy-ı girîbân eyledi

Her yaña mektûb uçurdı bâd-ı nev-rûzî yine
Berg-i nesrîni kebûter gibi perrân eyledi

Jâle kıldı her kenârı sâhil-i bahr-i
Aden Lâle hâk-i gülşeni kân-ı Bedahşân eyledi

Zülf-i dil-ber bendine düşmiş gibi âşüfte-hâl
Sünbül-i miskîn ‘aceb kendin perîşân eyledi

Lâle çâk-i pîrehen gösterdi gül çînî kabâ
Bülbül-i şûrîde hây u hûy-ı mestân eyledi

Yakdılar nergisleri etrafa saçıldı şirâr
Bâd âteş-bâzlar gibi gül-efşân eyledi

Lâle hâven yakdı sûsen âsmânîler yine
Şâh-ı gül taht-ı zümürrüd üzre seyrân eyledi

Tutdı etrâfın benefşe mülk-i Mısra döndi bâg
Sandılar seyr eyleyenler Nîl tugyân eyledi

Devr-i gül sanmañ cihânı böyle tezyîn eyleyen
Yümn-i ikbâl-i Hudâvend-i cihânbân eyledi

Şâh-ı ‘âdil Hân Murâd ol kim nesîm-i ‘adl ile
Lutfı bâg-ı ‘âlemi reşk-i gülistân eyledi

Âlemi gül gibi handân itdi devr-i devleti
Ahd-i ‘adli i’tidâl-i mâh-ı nîsan eyledi

Zûr-ı dest-i devleti gürz-i girân-ı satveti
Düşmen üzre hamle-i Sâm u Nerîmân eyledi

Sillesiyle kendüye geldi şecâ’at lâ-cerem
Düşmen-i dîne hücûm-ı şîr-i garrân eyledi

Tâ’atinde baglayup mânend-i Keyhusrev kemer
Hâkim-i Îrân kabûl-i pend-i pîrân eyledi

Abd-i Memlûkî gibi hâk-i cenâbı hıdmetin
Seyyid-i sâhib-velâyet Hân-ı Gîlân eyledi

Turmadı çekdi Sıfâhân semtine bâd-ı sabâ
Hâk-i payın sürme-i eşraf u a’yân eyledi

Bâkîye ez’âfın ihsân eyledi eltâf-ı şâh
Ol kerem kim Şeh Selîm ü Hân Süleymân eyledi

Anlar itdi hâkden eflâke gerçi ser-fırâz
Menzilin şâh-ı cihân eyvân-ı Keyvân eyledi

Hıdmet-i hâk-i cenâbından gelen kadr ü şeref
Ser-firâz-ı ehl-i dil mümtâz-ı akrân eyledi

Husrevâ sen serveri ol şâh-ı şâhân eyleyen
Ben kuluñ erbâb-ı tab’a mîr-i mîrân eyledi

Şeb-çerâg-ı zulmet-i zulm eyledi şemşîrüñi
Çarh-ı gerdân tîguñ elmâsın dırahşân eyledi

Matla’-ı subh-ı zaferden şâhid-i nusret yüzin
Gün gibi âyîne-i tîguñ nümâyân eyledi

Cümle yek-dildür du’â-yı devletüñde kâ’inât
Halk ikbâl-i cenâb-ı pâk-i Yezdân eyledi

Secdegâh itsün cihâna hâk-i dergâhuñ o kim
Âsitânuñ kıble-i ikbâl-i şâhân eyledi

Hengâm-ı şeb ki küngüre-i kasr-ı âsmân
Zeyn olmış idi şu’lelenüp şem’-i ahterân

Hayl-i kevâkib içre yanup meş’al-i kamer
Sahn-ı semâda rûşen idi râh-ı keh-keşân

Dest urmış idi kilk-i şihâba debîr-i çarh
Tugrâ-nüvîs-i hükm-i Hudâvend-i ins ü cân

Bezm-i felekde urmış idi Zühre sâza çeng
Ayş u safâda hurrem ü handân u şâdmân

Bu çarh-ı çenberîde tutup devr usûlini
Deffâf-ı mihr kılmış idi çihresin nihân

Bir tîg-i zer-nişân ile girmişdi ‘arsaya
Şemşîr-bâz-ı ma’reke-i sahn-ı âsmân

Tedbîr-i mu’zamât-ı umûr-ı cihân içün
Yakmışdı şem’-i fıkreti Bircîs-i nükte-dân

Bâlâ-yı çarh-ı heftüme Keyvân-ı kühne-sâl
Oturmış idi niteki Hindû-yı pîl-bân

Âyâ bu zîb ü zînet-i ‘âlem nedür diyü
İbret göziyle nâzır iken dehre nâ-gehân

Etrâfa saldı şa’şa’asın gûşe gûşe mihr
Oldı ufukda mühr-i Süleymân gibi ‘ayân

Kıldı bu hâli dîde-i’ibret müşâhade
Tuydı bu sırrı ‘âkıbetü’l-emr gûş-ı cân

Kim bu nizâmı virmedi ‘âlem sarâyına
İllâ ki yümn-i devlet-i Şâh-ı cihân-sitân

Bâlâ-nişîn-i mesned-i şâhân-ı tâc-dâr
Vâlâ-nişân-ı ma’reke-i ‘arsa-i Keyân

Cemşîd-i ‘ayş ü ‘işret ü Dârâ-yı dâr u gîr
Kisrî-i ‘adl ü re’fet ü İskender-i zamân

Sultân-ı şark u garb şehenşâh-ı bahr u ber
Dârâ-yı dehr Şâh Süleymân-ı kâm-rân

Ol şeh-süvâr-ı memleket-i ‘adl ü dâd kim
Atı öñince olsa revâ husrevân revân

Ser-keşlik itdi emrine beñzer peleng-i çarh
Zencîr ile getürdi yine keh-keşân keşân

Sâhib-vücûd-ı memleket-i lutf u cûd o kim
Mebzûl hvân-ı lutfına mahsûl-i bahr u kân

Müştâk bûy-ı hulkına ‘attâr-ı nev-bahâr
Muhtâc dest-i himmetine hvâce-i hazân

Devrüñde kimse cevr-i sitemgerden iñlemez
Bî-şer’ ider iderse eger çeng ü ney fıgân

Adluñ katında cevr ü sitem dâd-ı Keykubâd
Hışmuñ yanında lutf u kerem kahr-ı Kahramân

Lerzende görse havfuñ ile teb tutar sanur
Bağlar şihâb gerden-i gerdûna rîsmân

Tîguñ ‘adem diyârına rûşen tarîkdur
A’dâ-yı dîni turma kılıçdan geçür hemân

Deryâ-misâl ‘askerüñ içre ‘alemlerüñ
Feth ü zafer sefinesine açdı bâdbân

Minkârına dilerse alur çarhı dânevâr
Ankâ-yı Kâf-ı kadrüñe bir tu’medür cihân

Çevgân urupdur aña ezel dest-i himmetüñ
Ol dem bu dem-durur ki döner gûy-ı âsmân

Bâg-ı senâ vü gülşen-i medhûñde mürg-i dil
Bu nazm-ı rûh-bahşı okur su gibi revân

Cân olmayaydı ol dehen ey şûh-ı dil-sitân
Niçün olurdı cân gibi ya dîdeden nihân

Ruhsâruñ üzre turralar olmış girih girih
Gûyâ Hicâza bagladılar Şâmiyân miyân

Görsün nihâl-i serv-i sanavber-hırâmuñı
Ayruk çemende beslemesün bâgbân bân

La’lüñ hayâli hokka-i hâtırda var iken
Yâkût-ı nâba olmamış idi mekân kân

Bârîk-bîn olanlar ider kaşlaruñ hayâl
Dendâduñı tasavvur ider tab’-ı hurde-dân

Mesken şeh-i mahabbetüñe tahtgâh-ı dil
Menzil hayâl-i la’lüñe halvet-sarây-ı cân

Kıldı sücûd haddüñe karşu gül ü semen
Itdi kıyâm kâmetüñe serv-i bûstân

Tutdı cihânı pertev-i hüsnüñ güneş gibi
Toldı sadâ-yı ‘aşkuñ ile kâh-ı Kün fe-kân

Eflâke çıkdı velvele-i ‘arsa-i zemîn
İndi zemîne gulgule-i âsmâniyân

Bâkî-sıfat ne bülbül-i rengîn-edâ gele
Ne ola tal’atuñ gibi ferhunde gülsitân

Hüsnüñ güliyle bâg-ı cihân gülşen-i İrem
Her sû hezâr bülbül ü sad gûne dâstân

Dergâh-ı Hakka yüz tutalum ber-mezîd ola
Câh u celâl-i saltanat u baht-ı câvidân

Tâ şem’-i âfitâb-ı cihân-tâba subh-dem
Devrân ufukda vaz’ ide bir sim şem’dân

Şem’-i bekâñı bâd-ı fenâdan nigâh ide
Dâmân-ı ‘avn u ‘ismet-i dârende-i cihân

Bezmûñde baht sâkî vü ikbâl hem-nişîn
Câm-ı sipihr sâgar-ı pûlâd-ı zer-nişân

Süreyyâ sanmañ üstinde görince şîr-i gerdûnı
Atıldı âsmâne kûhsâr-ı kahrı kaplanı

Elinden ol kadar düşmen yimişdür boz doganı kim
Kızılelmadan eyvâ kopdı nâ-geh işidüp anı

Çalındı kûslar tabl u nekâre saldı âvâze
Dügün bayram idi gûyâ guzâta ceng meydânı

Kimi şemşîr-bâz oldı kimi cân-bâz bu halkuñ
Temâşâ eyleseñ ol günde görseñ hâl-i insânı

Ser-encâm-ı cadû âhir ne hâle irişür dirken
Hezârân kelleler tûp itdi nâ-geh çarh çevgânı

Dil-âverler oyunlar oynadı küffâre ol gün kim
Gören bâzîçe-i takdirüñ oldı deng ü hayrânı

Çıkup yelkenlüler Rûmî siperden bâdbânlarla
Yine gösterdiler cûş u hurûş-ı bahr-i ‘ummânı

Nehengâsâ dil-âverler ‘adûyı yutdılar gitdi
Aceb deryâ imiş hakkâ bu leşkergâh-ı ‘Osmânî

Ser-i bî-magz-ı düşmenden fezâda kâseler toldı
Sibâ’-ı kûh u deşte kıldılar tertîb-i mihmânî

Meger kim ugramış gerdûn öñinde seyl-i hûn içre
Şafak sandı şebângeh halk dâmânındaki kanı

Dem-i a’dâ ile deşt-i cihânı lâle-zâr itdi
Sipâh-ı berk-reftâr-ı Tatâruñ tîr-bârânı

Hudâvendâ sen ol İskender-i pâkîze-meşrebsin
Akıtdı tab’-ı pâküñ ayagına Âb-ı hayvânı

Ne cünbiş kıldı kim âhir dil-i düşmende yir itdi
Meger gösterdi ol nîze hırâm-ı kadd-i hûbânı

Misâl-i halka-i zülf-i girih-gîr-i ham-ender-ham
Biri birine koydı tîg-i kahruñ kâfiristânı

Licâmuñda sitâm olmak yaraşur çarhuñ ecrâmı
Semendüñ sîne-bendinde gül-i zer mâh-ı tâbânı

Bilürsin anı mürg-i beyza-i pûlâd-ı nusretdür
Aceb mi dâne divşürse elinde tîg-i bürrânı

Hemân âyîne-i sırr-ı Hudâdur tab’-ı şâhâne
Müberrâ gıll u gışdan kalbi sâf u sâde sultânî

Mücellâ sînesi âyînedâr-ı şâhid-i gaybî
Musaffâ hâtırı sûret-pezîr-i râz-ı pinhânî

Hemân oldur niyâzum senden ey Keyhusrev-i sânî
Ki gûş-ı hûşa mengûş eyle dürr-i pend-i pîrânı

Sikendersin karînûn feylesûfân-ı cihân olsun
Hakîmân-ı zamâne hîçe saymaz şahs-ı nâ-dânı

Niyaz it Hakka ey Bâkî vücûdın hıfz ide Bârî
Hatâlardan nigehdâr olsun ol Dârâ-yı devrânı

Hudâvendâ Hudâ ol zât-ı pâke hırz-ı cân olsun
Du’â-yı müstecâb-ı tâ’ifân-ı ‘arş-ı Rahmânî

Belâ gird-âbına salsun ‘adûñı nâ-bedîd itsün
Fenâ deryâsına gark eyleyen Fir’avn u Hâmânı

Hemîşe feth-i fîrûzı livânâ iltivâ itsün
Kapuña iltica kılsun cihânuñ hân u hâkânı

C

D

Bâga reşk itse revâ ravza-i firdevs-i berîn
Şol kadar zînet ü fer virdi yine Ferverdîn

İrişür bâd-ı seherden nefehât-ı cennât
Mevsim-i Ürdibihişt irdi bihişt oldı zemîn

Demidür lâle yaka bezm-i bahâra meş’al
Gonca-i zanbak ola nergise şem’-i bâlîn

Görinür sahn-ı çemenden yine şâh-ı nergis
Âsmândan nitekim hey’et-i ‘ıkd-ı Pervîn

Bâguñ evrâk-ı bahar u katerât-ı şeb-nem
Dâmenin eyledi pür-sim ü zer ü dürr-i semîn

Nergis-i bâga nazar kıl ne dimekdür bu kim
Câm-ı zerrîn ile ‘ayş eyleye bir hâk-nişîn

Sâhil-i bahr-i ‘Adendür meger etrâf-ı çemen
Dest-i mihr anuñ içün oldı bu gün gevher-çîn

Goncaveş bâg-ı belâda nice bir hâsıl ola
Girih-i hâtır u teşvîş-i dil ü çîn-i cebîn

Bâga ‘azm eyle yüri turma ki sahn-ı gülşen
Cân-fezâdur niteki meclis-i mahdûm-ı güzîn

Hâsıl-ı ‘ömr-i girân-mâye-i Şeyhü’l-islâm
Pertev-i lutf-ı Hudâ nûr-ı hüdâ revnak-ı dîn

Menba’-ı mekremet ü lutf Mehemmed Çelebi
Vâhib-i fazl u ‘atâ sâhib-i ‘izz ü temkîn

Bâg-ı kadrinde anuñ sahn-ı sipihr ü encüm
Bir çemendür ki dökilmiş aña berg-i nesrîn

Kef-i kân hâsiyetinden görüp ihsân nic’olur
Yirlere geçdi hayâdan utanup genc-i defîn

Def’-i Ye’cûc-ı gama işigidür sedd-i sedîd
Men’-i ceyş-i eleme dergehidür hışn-ı hasîn

Nisbet olınsa eger fazlına zannum bu kim
Menzil-i vehmdedür mu’tekad-ı ehl-i yakîn

Defter-i devletine mihver-i eflâk kalem
Hâtem-i kadrine bu günbed-i firûze nigîn

Kabza-i kudretine kavs kemân-ı Rüstem
Nâvek-i re’yine per şeh-per-i Cibrîl-i emîn

Meclis-i ‘işretine bâde şafak bâdiye çarh
Nukl encüm meh ü hûrşîd iki câm-ı zerrîn

Goncaveş tab’ pes-i perde-i ‘uzletde seher
Sakin olmışdı ser-efgende vü dil-teng ü gamîn

Mülhim-i gayb göñül âyinesin karşu tutup
Eyledi tûti-i câna bu kelâmı telkîn

Ruhuña beñzer idi âyine olsa rengîn
Öykünürdi lebüñe la’l olaydı şîrîn

Secde kıldı göricek mâh kaşuñ mihrâbın
Bilmeyen şöyle hayâl eyledi kim ola cebîn

Kime kîn itdi yine çîni var ebrûlaruñuñ
Olmış ol çeşm-i gazâlânelerüñ âhû-yı Çîn

Dil-i âşüfte-sıfat cevr ile pâ-mâl itme
Hindû-yı halka be-gûşuñdur o zülf-i miskîn

Hûn-ı dil sanma görinenleri müjgânumda
Dîde gülzâr-ı ‘izâruñdan olupdur gül-çîn

Ebr-i nîsân gibi bu kilk-i güher-bârına
Eyledi gûş-ı cihânı sadef-i dürr-i semîn

Gerden-i dehre yine silk-i cevâhir takdum
Riştedür ma’ni-i bârîk ü güher lafz-ı güzîn

Serverâ şi’r degül nutk-ı Mesîhâdur bu
Tutalum gayrılar eş’ârı ola sihr-i mübîn

Ne ‘aceb ger ola bu nazm-ı revân rûh-efzâ
Ki senüñ midhat-i cân-perverüñe oldı karîn

Hâsıl ey kân-ı kerem irdi bu gün ol dem kim
Eser-i ‘âtıfet ü lutf zuhûr ide hemîn

Lâyık-ı devlet ü şâyeste-i ikbâl oldur
Kalmaya Bâkî-i bî-çâre melûl ü gamgîn

Söz tamâm oldı niyâz eyleyelüm dergâha
İşidüp diye feleklerde melekler âmîn

Nitekim mâşıta-i dehr ‘arûs-ı çemenüñ
Çihresin eyleye ârâyiş-i zib ü tezyîn

Lutf tab ‘ehline ola nitekim hâlet-bahş
Çihre-i dil-ber ü şi’r-i ter ü âvâz-ı hazîn

Hûr-sîmâlar ile şöyle pür olsun haremüñ
Görüp îmâna gele anı sanem-hâne-i Çîn

Şöyle eş’âr-ı güher-bâr okına aduña kim
Cân u dilden ide Hassân aña yüz bin tahsîn

Andelîbân-ı hoş-elhân-ı gülistân-ı senâ
İdeler medhüñ ile hoş nagamât-ı rengîn

Bi-hamdi’llâh şeref buldı yine mülk-i
Süleymânî Cülûs itdi sa’âdet tahtına İskender-i sânî

Togup gün gibi zerrîn tâc ile burc-ı sa’âdetden
Yitişdi şarkdan garba ziyâ-yı ‘adl u ihsânı

Beşâretler zemîne âsmânuñ gözleri aydın
Cihânı rûşen itdi pertev-i envâr-ı Yezdânî

Perî gözden nihân olmak ne mümkindür zamânında
Cihânı şöyle nûrânî kılupdur rûy-ı rahşânı

Metâ’-ı ma’rifet geldi revâcın buldugı demler
Zer-efşân eylesün nergisler evrâk-ı gülistânı

Biraz uyhu yüzin görsün felekde dîde-i encüm
Ki çeşm-i baht-ı bî-dârı yiter dehrüñ nigehbânı

Hudâvend-i cihân sultân-ı ‘âdil şâh-ı deryâ-dil
Ser-efrâz u serîr-efrûz-ı tâc u taht-ı sultânî

Penâh-ı dîn ü devlet pâdişâh-ı âsmân-rif’at
Cenâb-ı Şeh Selîm ibni Süleymân Hân-ı ‘Osmânî

Şehenşâh-ı hümâyûn-tâli’ u ferhunde-tal’atdur
Cihân-ı saltanatda ol sa’âdet tahtınuñ hânı

Elinde Hazret-i Dâvûduñ âhendür ki mûm oldı
Ziyâ-bahş olsa âfâka n’ola şemşîr-i bürrânı

Su gibi nâr-ı kahrından erir bir demde
Rûyîn-ten Tokınsa şu’le-i şemşîri nerm eyler Nerîmânı

İner Seyf âyeti gibi ser-i a’dâya şemşîri
Hadîs-i tîg-i pulâdın nice şerh ide Kirmânî

Alevlerdür duhân içre görinür tîgler gûyâ
Ne dem gerd-i siyâhı rezmgâhı kılsa zulmânî

İderler reh-nümâlıklar ‘adem mülkine a’dâya
Guzâtuñ ellerinde nîzeler şem’-i şebistânî

Müselles gösterür dâyim temâşâ eyleseñ elde
Meger kim pâre-i elmâsdur câm-ı dırahşânı

Hudâvendâ sen ol çâpük-süvâr-ı mülk ü devletsin
Ki rahş-ı himmetüñ evvel kademde aldı meydânı

Semenderveş semendüñ yanar od içre atar kendin
Su gibi akıdur degse şirâr-ı na’li sindânı

Felekler farkına basdı kadem devrüñde fazl ehli
Nice pâ-mâl ide dünyâ-yı fânî ehl-i ‘irfânı

Kef-i cûduñ keremler kim kılupdur ehl-i ‘irfâna
Ol ihsanı gül ü nesrîne kılmaz ebr-i nîsânî

Sehâ resminde haddinden tecâvüz eylemez deryâ
Kef-i cûduñ taşırgatmaz kerem vaktinde ‘ummânı

Perîşân itmedi devrüñde hergiz kimseyi kimse
Meger meclisde yârân-ı safâ gül-berg-i handânı

Kafâdâr oldılar şîr ü peleng âhûya sahrâda
İderler şol kadar şimdi ri’âyet hakk-ı cîrânı

Felek gırbâl ile zer buldı dirler hâk-i râhuñda
Miyân-ı hâlede seyr eyleyenler mâh-ı tâbânı

Aña her gûşeden bir ta’ne taşın kondururlardı
Nigînüñle mu’ârız görseler mühr-i Süleymânı

Sabâ gibi güzâr itdüm seher gülzâr-ı medhüñde
Bu ebyâtı terennüm kıldı bir mürg-i hoş-elhânî

Nihâl-i hoş-hırâmuñdur cihân gülzârınuñ bânı
Müsellemdür saña âyîn ü üslûb-ı cihânbânî

Cünûnın gördiler cûlar nihâl-i sîm-sîmâñâ
Gümiş zencîr ile bend itdiler serv-i hırâmânı

Gedâ-yı âsitânuñ âsmâna ser-fürû kılmaz
Begenmez hâsılı kemter kuluñ eyvân-ı Keyvânı

Senâ-hvânuñ olurdı mâh-ı Ken’ân tal’atuñ görse
Saña Yûsuf diyeydi iller aña Yûsuf-ı sânî

Getür câm-ı sürûr-encâmı ey sâkî yiter çekdük
Cefâ-yı devr-i gerdûnı belâ-yı çarh-ı gerdânı

Benem ol ‘âşık-ı şûrîde kim turmaz revân eyler
Dilinden Âb-ı hayvânı gözinden dürr-i galtânı

Zuhûr itdi Zahîrüñ sırrı tab’-ı nükte-dânumda
Akıtdı kendüye şi’rüm revân-ı pâk-i Selmânı

Belâgat kûsın urdum husrevâne heft kişverde
Suhan menşûrına çekdüm bu gün tugrâ-yı Hâkânî

Egerçi pîr-i dânâdur göñül fenn-i belâgatda
Velî olmaz debistân-ı senâñuñ tıfl-ı nâ-dânı

Nisâr-ı şâha lâyık mümkin olsa bir güher bulmak
Kazardum tîşe-i endîşe birle kân-ı imkânı

Du’â-yı devlet-i şâh-ı cihâna başla ey Bâkî
Hudâ pâyende kılsun tâc u taht-ı zıll-ı Yezdânı

Zümürrüd tahtına çıkdukça şâh-ı leşker-i encüm
Cihanı efser-i zerrîn ile kıldukça nûrânî

Ser-efrâz ol serîr-i saltanatda gün gibi dâyim
Münevver kılsun ikbâlüñ bu nüh fîrûze eyvânı

Ziyâ-bahş ol rikâbuñ şu’lesinden mâh u hûrşîde
Semend-i bahtuñ itsün ‘arsa-i ‘âlemde cevlânı

Hat-ı müşgfâmuñla ey gonca-i ter
Şekerdür o lebler mümessek mükerrer

Ne zîbâ yaraşmış o leblerle dendân
Ne hûb imtizâc eylemiş şîr ü şekker

Göñül nakdini aldı ‘ayyâr-ı gamzeñ
Gamuñdan virüp câna dârû-yı hüş-ber

Egerçi ser-âmed geçer şâh-ı sünbül
Mu’anber saçuñla kaçan ola hem-ser

Tolar bûy-ı müşgîn-i zülfüñle ‘âlem
Döner nâfe-i miske çarh-ı müdevver

Meger çîn-i zülfüñde pinhân olupdur
Gubâr-ı der-i şehryâr-ı muzaffer

Cihân-ı kerem Hân Süleymân-ı Gâzî
Şeh-i âsmân-taht u hûrşîd-efser

Hudâvend-i kâmil şehenşâh-ı ‘âdil
Cihân-dâr-ı mukbil şeh-i dâd-güster

Vücûd-ı şerîfiyle dünyâ müşerref
Zamîr-i münîriyle ‘âlem münevver

O Şâh-ı felek-kadr kim dergehine
Mülûk-i cihân bende ‘âlem musahhar

Rikâbında kürsî gerek tâc-ı
Kisrâ Ola şol zamân kim süvâr-ı tek-âver

Mülûk-i zamâne öñince revâne
Rikâb-ı hümâyûnda Hâkân u Kayser

Ne yaña buyursa revâdur getürmek
Devâtın Aristû silâhın Sikender

Eger peyk olurlarsa lâyık öñince
İnüp tâc-ı zerrîn ile heft ahter

Saçar bezme nûrı döker rezme nârı
O tâc-ı murassa’ o tîg-i mücevher

Hat-ı nazm-ı pâki çemenzâr-ı cennet
Elinde kalem çeşme-i âb-ı Kevser

Buhâr-ı bahûrıyla ‘âlem dimâgın
Kılupdur mu’attar o kilk-i mu’anber

Zamân-ı kitâbetde kilk ü mürekkeb
Elinde olur var ise ‘ûd u ‘anber

Nazar ehline mîl-i kuhlü’l-cevâhir
Reg-i cân-ı bed-hvâha nebtîz ü nişter

Nesîm-i revân-bahş-ı subh-ı safâdan
Suhan gülşeninde hırâman sanavber

O güftâr-ı mevzûn u reftâr-ı dil-keş
O sîmâ-yı matbu’ u bâlâ-yı hoş-ter

Selâtîne dîvân olur çünki lâzım
N’ola kılsa tertîb-i dîvân u defter

Debîr-i felek yazmaga vâridâtın
Eşi’’a getürmişdür altun kalemler

Yazınmaga mânend-i nazm-ı
Süreyyâ Varaklar zer-efşân ider çarh-ı ahdar

Yanar şem’-i Nâhid öñinde şihâbuñ
Çeker her gice subha dek cedvel-i zer

Aña cild-i garrâ müzehheb mutallâ
Meh-i ‘âlem-ârâ vü hûrşîd-i enver

Suhan matla’ından güneş gibi togsun
Kosunlar şerîf adını genc-i gevher

Fesâhat gülistânı içre dem-â-dem
Su gibi revân ide bülbüller ezber

Senâsında Bâkî-sıfat ola ‘âciz
Hezârân ola ‘andelîb-i suhanver

Du’â idelüm rûy-ı ikbâl u bahtı
Dem-â-dem ola gül gibi tâze vü ter

İlâhî be-âb-ı ruh-ı âl-i Ahmed
Be-nûr-ı cebîn-i mübîn-i Peyem-ber

Be-dîn-i güzîn-i Nebiyy-i mükerrem
Be-rûh-ı revân-ı Rasûl-i mutahhar

Ümîdin revâ eyle ‘ömrin ziyâde
Mühimmin müheyyâ murâdın müyesser

Râh-ı çeşmümden dile tâb-ı ruh-ı cânân gelür
Hâne-i câna ziyâ-yı mihr-i nûr-efşân gelür

Vasl-ı yâra cân ile oldur hırîdâr oldugum
Gelse biñ nakd-i revâne bir demi erzân gelür

Bâğbân-ı gülşen-i ‘aşkuñ olan ‘âşıklara
Dâgı gül dûd-ı kebûdı sünbül ü reyhân gelür

Nûş-ı cân eyler göñül cem’iyyet-i hâtır bulur
Târmâr eyler yine ol gözleri mestân gelür

Câm-ı gül-gûn nûş ider hûn-âbe-i eşkin döker
Beñzine bir pâre ‘âşık derdmendüñ kan gelür

Senden ayrılmak katı müşkil belâdur dûstum
Yoluña ölmek egerçi ‘âşıka âsân gelür

Bulsa câm-ı la’l-i cân-bahş-ı lebüñden cür’a hâk
Hâk içinde mürde-i sad-sâle cisme cân gelür

Sâdıkam cândan baña ‘aşkuñ ‘azîz oldı disem
Sanma girçek ‘âşıkuñdan dûstum yalan gelür

Cânuma canlar katar gelse peyâm-ı vasl-ı yâr
San nesîm-i lutf-ı şâhenşâh-ı ‘âlî-şân gelür

Hân Murâd ol kâ’inâtuñ kıble-i ikbâli kim
Ka’be-i dergâhına şâhân u dervîşân gelür

Şehr-i dârü’1-mülk-i ‘adlin seyr iden ‘âriflere
Hıtta-i ma’mûre-i ‘âlem dih-i vîrân gelür

Âleme çekdi simât-ı ni’met-i bî-minnetin
Şâhlar şeh-zâdeler dergâhına mihmân gelür

Âsitânı hâkini kıldı Kırım hânı konak
İrte bir gün seyr idüñ hâkân-ı Türkistân gelür

Bir hatâ zann eyleyüp ebrûların çîn eylese
Cân atar dergâhına Fagfûr ile Hâkân gelür

Perçem-i tûgından irdükçe Frengistâna tâb
Sâye-i serv-i bülend-i kaddin özler bân gelür

Şâdmân olsun ‘Acemler gözleri aydın yine
Mîr Haydar nûr-ı çeşm-i husrev-i Îrân gelür

Kanı ol gelmez diyü bahs eyleyen câhilceler
Hak budur kim ‘âkıle anlar katı nâ-dân gelür

El süvâr oldı kümeyt-i hâmeye şimden girü
Sanma Bâkî gibi şâhâ fâris-i meydân gelür

Şimdi gûş-ı cân ile diñler cihân eş’ârumı
Medhüñ itsem bir yire mecmû’-ı ins ü cân gelür

Okudukça na’tuñı her gûşeden gûş itmege
Cân-ı Selmân rûh-ı pâk-i Hazret-i Hassân gelür

Bî-nihâyet lutfuña lâyık edâ mümkin degül
Gerçi ma’nâ hâtıra bî-hadd ü bî-pâyân gelür

Arsa-i sîmîn-i subh üstinde dâ’im gûy-ı zer
Tâ ham-ı çevgân-ı gerdûn içre ser-gerdân gelür

Hasm-ı gerden-keş izüñ tozına kılsun ser-fürû
Ser-fürû kılmazsa bir gün kellesi galtân gelür

İtdi şehri şeref-i makdem-i Sultân-ı cihân
Reşk-i bâg-ı İrem ü gayret-i gülzâr-ı cinân

Şâdmân oldı bu gün devr-i kühen-sâl yine
Vuslat-ı Yûsuf ile niteki pîr-i Ken’ân

Rûşen oldı açılup dîde-i Ya’kûb-ı emel
Demidür menzil-i ‘işret ola Beytü’l-ahzân

Ol zamân irdi ki biñ şevk ile tâvûs-ı neşât
İde sahn-ı harem-i bâg-ı cihânda cevlân

Mehçe-i râyet-i mansûr-ı cihân-efrûzı
Matla’-ı subh-ı zaferden yine oldı tâbân

Umaruz kim bulına Ka’be-i maksûda vüsûl
Geçdi çün devlet ile yirlü yirine erkân

Devlet ikbâl kılup eyledi tâli’ yârî
Hâsılı üstümüze döndi sipihr-i gerdân

Nice dem derd ile dem-beste kalup gonca-sıfat
Bagrumuz delmiş idi mihnet-i hâr-ı hicrân

Hamdü li’llâh visâl-i Şeh-i ferhunde-hısâl
Kalbümüz açdı yine niteki verd-i handân

Güher-i kân-ı kerem nakd-i hayât-ı ‘âlem
Rûhdur cismi cihân milketine hükmi revân

Hâfız-ı dîn-î kavî hâmî-i şer’-i
Nebevî Tâyi’-i emr-i Hudâ tâbi’-i nass-ı Kur’ân

Husrev-i Cem-’azamet dâver-i Hâkân-satvet
Belki eñ kem kulı Cem ‘abd-i hakîri Hâkân

Dâver-i devr-i zamân Şâh Süleymân ol kim
Yüz sürer pây-i semendine mülûk-i devrân

Şâh-ı Cemşîd-haşem Husrev-i hurşîd-’alem
Ser ü ser-dâr-ı ser-efrâz-ı selâtîn-i zamân

Hâk-i râhı güher-i tâc-ı selâtîn-i cihân
Ayağı topragıdur sürme-i ‘ayn-ı a’yân

Tâc-dârân-ı cihân sâye-nişîn-i ‘alemi
Ser-fırâzân-ı memâlik yolına ser-bâzân

Güher-i tâcı ziyâsıyla memâlik rûşen
Hançer-i ‘adli cilâsıyla cihân pür-leme’ân

Harem-i kadrine bir günbed-i zerkâr felek
Aña bir tâk-ı murassa’ kemer-i kâh-keşân

Âteş-i şu’le-i şemşîr-i cihân-tâbından
Küfr ü ilhâd kütüb-hânesin itdi sûzân

Tâcdârâ başına teng ola tâc-ı Dârâ
Hidmet-i hâk-i derüñ bilmez ise rif’at-i şân

Felek-i saltanatuñ seb’a-i seyyâresidür
Kâmkârâ o yedi ser-’alem-i nûr-efşân

Eyledi leşger-i mansûruñ o bayraklar ile
Vâdî-i nusret ü deşt-i zaferi lâlesitân

Gâzîler pây-i semendin yine hınnâladılar
Hûn-ı a’dayı o dem k’eylediler seyl-i revân

Tûp idüp kellelerin ‘arsada tîguñ dâyim
Düşmen-i dîni bu üslûba kılur ser-gerdân

Ser-i a’dâñı boyar kana dem-â-dem kılıcuñ
Anlara halk anuñ’çün didiler sürh-serân

Lutf-ı Hakk ile bu gün oldı eyâ kân-ı kerem
Bir nice fazl senüñ şân-ı şerîfüñde ‘ayân

Adl ü dâd-ı ‘Ömer ü sıdk u safâ-yı Sıddîk
İlm ü ‘irfân-ı ‘Alî hilm ü hayâ-yı ‘Osmân

Saña Kisrîyi ‘adâletde mu’âdil tutsam
Fazladur sende olan devlet-i dîn ü îmân

Ravza-i dîn ü çemenzâr-ı şerî’at olalı
Matar-ı lutfuñ ile milket-i Rûm âbâdân

Menzil-i zendeka vü mecma’-ı ilhâd olalı
Sarsar-ı kahruñ ile hıtta-i Îrân vîrân

Mahv olupdur ser-i şemşîr-i cihân-gîrüñ ile
Levh-i ‘âlemde olan nakş-ı dalâl u tugyân

Halk râhatda sehâb-ı keremüñ feyzinden
Belî uyhu getürür tab’a hevâ-yı bârân

Bâreka’llâh zehî Pâdişeh-i ‘âdil kim
Şarkdan garba degin buldı cihân emn ü emân

Levhaşa’llâh zehî saltanat-ı kâhire kim
Kâfdan Kâfa cihân cümle mutî’-i fermân

Arsa-i medh ü senânuñ bulımaz pâyânın
Peyk-i endîşe eger biñ yıl olursa pûyân

Oldı vasf-ı suhan-ârâñ ile şi’r-i Bâkî
Rif’at-i pâyede hem-sâye-i nazm-ı Selmân

İrdi Selmâna sözi şi’ri kemâlin buldı
Lutfuña kaldı eyâ husrev-i sâhib-dîvân

Bahr-i nazm içre bu gün dürr-i girân-mâye iken
Hâk-i zilletde kalupdur nitekim gevher-i kân

Hâkden kaldur eyâ dâver-i dîn-perver kim
Nushadur cümle ser-â-pây Hadîs ü Kur’ân

Serverâ devr-i felekden yine şekvâmuz var
Tapuñâ ‘arz idelüm ruhsat olursa el-ân

Muktedâ-yı ‘ulemâ Hazret-i Kâdî-zâde
Ma’din-i fazl u hüner menba’-ı ‘ilm ü ‘irfân

Ol zamân kim birisin medrese-i ‘âliyenüñ
Eyledüñ aña kemâl-i keremüñden ihsân

Bu tarîkuñ nice yıl künc-i medârisde yatup
Elemin çekmiş iken her birümüz nice zamân

Şeref-i hidmetine yüz süre geldük gûyâ
Cûylar kim olalar tâlib-i bahr-i ‘ummân

Arsa-i bahse girüp cevherümüz ‘arz itdük
Tîgveş her birümüz şimdi kalupdur ‘uryân

Zillet ü mihnet ile şimdi tamâm üç yıldur
Yaturuz zâviye-i hücrede bî-nâm u nişân

İrdiler pâye-i a’lâya ser-â-ser emsâl
Buldılar mertebe-i ‘âliye cümle akrân

Ne revâdur fuzalâ kala kıbâb altında
Kim görüpdür k’ola deryâyı habâb içre nihân

Mihnet-i fakr belâ gayret-i akrân müşkil
Fukarâ bendelerüñ arada deng ü hayrân
Bir yıl emrüñle binâ hidmetine nâzır olup
Gördük ol maslahat-ı hayrı bi-kadri’1-imkân

Bu fakîr anda turup hidmete meşgûl oldum
İtmeyüp zerrece sa’yinde kusûr u noksân

Hâsılı cûd u kerem vakti irişdi şimdi
Lutfuña nâzıruz ey Pâdişeh-ı ‘âli-şân

Sûz-ı dilden bu kadar yanmaz idüm hidmetüñe
Câna kâr eylemese âteş-i dâg-ı hirmân

Merhamet mevsimi ihsân demidür sultânum
Lutf kıl her ne ise devletüñe lâyık olan

Bezl ile az ola mı ni’met-i cûd u keremüñ
Yimeden eksile mi hvân-ı Halîlü’r-Rahmân

Serverâ tevsen-i eyyâm katı ser-keşdür
Aña lutf eyle iñen eyleme irhâ-yı ‘inân

Emr-i ‘âlî yine dergâh-ı mu’allâñuñdur
Hele biz eyleyelüm vâki’-i ahvâli beyân

Zehre-i çûn u çirâ kimsede yokdur hâşâ
Südde-i devletüñüñdür yine bâkî fermân

Her seher tâ ki nücûm üzre niyâm-ı şebden
Çıkara tîg-i cihân-gîrini mihr-i rahşân

Kılıcuñ üstün ola niteki tîg-i hûrşîd
Sâye-i saltanatuñda ola âsûde cihân

Te’âla’llâh zehî tâk-ı bülend-i âsmânâsâ
Hezâr ahsent ey burc-ı felek-kadr u semâ-sîmâ

Aceb beyt-i musanna’dur bulınmaz degme dîvânda
Ferah-bahş u safâ-güster neşât-engîz ü rûh-efzâ

İki mısrâ’ iki yanında hoş mevzûn u dil-keşdür
Der-i devlet-sarây-ı dil-güşâ bir matla’-ı garrâ

Harîm-i hâsa yol virmez açılmaz şahs-ı nâ-dâna
Nigâr-ı pâk-dâmendür münakkaş perdesi gûyâ

Murassa’ câmlarla bir ‘aceb şâhâne meclisdür
Düşinde görmedi Cem böyle ‘işret-hâne-i zîbâ

Görüp ol câm-ı gül-rengi seherden eyler âhengi
Sanur güllerle zeyn olmış kafesdür bülbül-i şeydâ

Nedür ol gûşe-i bâmındaki âvîzeler dirseñ
O zîbâ turraya bir şânedür kim itdiler peydâ

Dem-â-dem sîm ü zer micmer kılur ol turraya hem-ser
Duhân-ı ‘ûd u ‘anberden kemend-i zülf-i müşgâsâ

Libâs-ı hüsn ile bir şûh-ı sîm-endâma dönmişdür
Der ü dîvârı zeyn olmış ser-â-ser atlas u dîbâ

Letâfetde ruhâmı sîm-i hâmı itdi bî-ragbet
Mücellâ mermeri mevcin görenler sandılar hârâ

İrem bâgı aña nisbet degül bir taşına kıymet
Egerçi kıymeti taş iledür bünyâdı ser-tâ-pâ

Zülâlinden ‘ibâretdür nesîminden kinâyetdür
Safâ-yı çeşme-i Kevser hevâ-yı Cennetü’l-me’vâ

Nice matbû’ u mevzûn olmaz ol kasr-ı mu’allâ kim
Aña mi’mâr ola tedbir-i sâhib-re’y-i mülk-ârâ

Cihân-ı himmetüñ bahr-i firâvânı Ferîdûn Beg
Ki üstine habâb olmış anuñ ol kubbe-i ‘ulyâ

Sütûr-ı nâmesinden mülk ü millet sebzesi hurrem
Sütûn-ı hâmesinden dîn ü devlet haymesi ber-pâ

Sadef gûşın müzeyyen kılmag içün dürr-i lafzından
Kelâmın istimâ’ eyler pes-i dîvârdan deryâ

Dühûl-i meclis-i hâsına ruhsat mümkin olmazsa
Buhârîden gelür diñler hadîsin tâlib-i ma’nâ

Hezârân mürdeye bir demde lutfuñ tâze cân virdi
Mesîhâ resm ü âyînin muhassal eyledüñ ihyâ

Cihânda bir kurı adı kalupdur çeşme-i Hızruñ
Sen eylersin bu gün Âb-ı hayât ahkâmını icrâ

Kef-i cûduñ vücûd iklîmine bir tarh-ı nev saldı
‘İmâret buldı lutfuñla sarây-ı kühne-i dünyâ

Sipihrüñ nitekim câm-ı zümürrüdfâmı devr eyler
Olur ‘işret-sarây-ı halk tâ nüh günbed-i hadrâ

Cihânda sâgar-ı devlet murâduñ üzre devr itsün
Göñül hoşlıkların kılsun müyesser Hazret-i Mevlâ

Nigehdâruñ Hudâvend-i zemîn ü âsmân olsun
Cihân turdukça âbâd olsun ol tâk-ı felek-fersâ

E

F

G

- I -

Geşt ü güzâr-ı bâg ne hoşdur nigâr ile
Bir nev-resîde gonca-dehen gül-’izâr ile
Çün tâzelendi gülşen-i ‘âlem bahâr ile

Hoşdur çemende seyr idelüm tâze yâr ile
Tâ düşmenüñ yüregi yana tâze yarıla

- II-

Erkân-ı ‘aşka zerk u riyâdan halel virüp
Zühd adın anma tab’a n’idersin kesel virüp
Bâg-ı bihişt çünki alınmaz bedel virüp

Nakd-i cinân degül mi bu kim devlet el virüp
Vasl-ı habîbe fursat ola nev-bahâr ile

- I I I -

Terk eyle zühdi mezheb-i rindân-ı ‘aşka gir
Nakd-i revânı bir büt-i zibâ-cemâle vir
Bir kaç piyâle bâde çeküp deyr-i bâga ir

Bülbül kitâbın almış ele pendi bu ki dir
Hoşdur piyâle bir sanem-i gül-’izâr ile

-IV-

Hâtır harâb u ‘akl müşevveş sen irmeseñ
Gülzâr-ı cennet olmaya dil-keş sen irmeseñ
Güller çemende görinür âteş sen irmeseñ

Ey nev-bahâr-ı hüsn Hızırveş sen irmeseñ
Gülşen gözüme dûzah olur intizâr ile

-V-

Olsun hezâr-ı zâr u dil-efkâr çâkerüñ
Kılsun figân u nâleler üftâde-i derüñ
Dellâl-i hüsni mürg-i çemendür gül-i terüñ
İncinme âh-ı ‘âşıka cânâ ki güllerüñ
Artar cemâli revnakı âh-ı hezâr ile

-VI-

Virmiş ‘izâr-ı yâra safâ hatt-ı dil-güşâ
Yazmış ruhında sûre-i Ve’ş-şemsi Ve’d-duhâ
Bulmış cemâli âyinesi mâhveş cilâ

Mir’ât-ı hüsne sanma keder irişe dilâ
Nûr âyeti yazılsa hat-ı müşg-bâr ile

-VII-

Seyl-âb gibi saldı belâ leşkeri akın
Tîr-i kazâya oldı ber-â-ber ırak yakın
Seng-i fenâya çaldı hevâ sabr zevrakın

Ta’n itme emr-i Hakka yüri müdde’î sakın
Ahvâl-i ‘aşk çünki degül ihtiyâr ile

-VIII-

Gül gibi şi’r-i Bâkîye bir dem kulaguñ ur
Derd-i derûnı bülbül-i şürîde-hâle sor
Gel bir kenâra meclis-i mihr ü vefâyı kur

Sun la’l-i cân-fezâyı Selîme şehâ k’olur
Yâruñ safâ-yı vuslatı bûs u kenâr ile

Gülşene altun varaklar zeyn idüp bâd-ı hazân
Güyiyâ zer-kûblar dükkânı oldı gülsitân

Rişte-i bârân gümiş tel sîm-keş ebr-i harîf
İki çarha döndiler gûyâ zemîn ü âsmân

Berg-i bîdi bâgda âb-ı revân üzre görüp
Didiler akmış gılâfından bu tîg-i zer-nişân

Reh-güzâr-ı bâga ser-tâ-pâ dökilmiş berg-i zer
Sandum altun tebsiler konmış simât-ı husrevân

Bâgda gerdân ider evrâkı sanmañ gird-bâd
İndiler seyyâreler kılmaga seyr-i bûstân

Perr ü bâl açmış yeşil tûtî iken berg-i çenâr
Zerd olup ser-pençe-i şeh-bâza dönmişdür hemân

Râygân aldum sanurdı la’l u yâkûtı velî
Şimdi nakd altun sayar turmış nihâl-i ergavân

Kanlu yaş dökmiş ruh-ı zerd ü gubâr-âlûdına
Var ise dehrüñ fenâsın añdı mîr-i ‘âşıkân

Saltanat tâcın geyen ‘âlemde magrûr olmasun
Nice sultân börkin almışdur begüm bâd-ı hazân

Gerçi merdâne soyındı girdi meydâne dıraht
Geldi kış basdı velîkin virmedi asla emân

Dest-bürd-i sarsarı âhir görüp şâh-ı çenâr
Didi el arkası yirde âferînler pehlevân

Jâle vü berg-i hazândan pür-zer ü gevher çemen
Gülşene varın nisâr itdi meger deryâ vü kân

Gevher-i sîr-âb şeb-nem gûşvâr-ı zer varak
Sahn-ı büstân oldı gûyâ çâr-sûy-ı zer-gerân

Şöyle beñzer kim hat-ı âyât-ı rahmetdür çemen
Bâd-ı subh itmişdür altun hall ile yir yir nişân

Bir yeşil garrâ zer-efşân kâgıd olmışdur çemen
Yaraşur yazılsa ger medh-i edîb-i nükte-dân

Hvâce-i ‘âlî-nazar ser-çeşme-i fazl u hüner
Dâver-i ferhunde-ahter kâm-bahş u kâmrân

Âfitâb-ı ‘âlem-ârâ-yı sipihr-i fazl o kim
Buldı re’y-i enveri feyziyle nûr u fer cihân

Ayagı topragıdur kühl-i cevâhir encüme
Âsitânı hâkidür iklîl-i fark-ı Farkadân

Rûzgâruñ şiddetinden gülşen-i bahtı masûn
Nitekim bâd-ı hazândan sahn-ı gülzâr-ı cinân

Safha-i âyîne-i ‘âlem-nümây-ı tab’ına
Cümle-i dünyâ vü mâ-fihâ musavverdür ‘ayân

Râh-ı bâga berg-i zer düşmiş degüldür serverâ
Reh-güzâruñda yüzin ferş itdi mâh-ı âsmân

Eyleyüpdür feyz-i hûrşîd-i kemâl-i sun’ ile
Zât-i pâküñ gevherin perverde kân-ı Kün fe-kân

Meclisüñde kalbi altun gibi sâfî olmayan
Kâl ocagından halâs olmaz kılursañ imtihân

Âfet-i bâd-ı hazândan tâ ebed mahfûz olur
Bâg-ı dehre hüsn-i tedbîrüñ olursa bâgbân

Sarsar-ı gam fikrüm evrâkın perîşân eyledi
Çihre-i zerdüm belâdan buldı reng-i za’ferân

Cür’a-i câm-ı belâ-encâm-ı gam bî-hûş idüp
Âkıbet kıldı humâr-ı derd ü mihnet ser-girân

Cür’aveş ayakda kodı sâkî-i devrân beni
Dest-gîr ol ey emîr-i meclis-i devr-i zamân

Himmetüñ şimşâdınuñ şâh-ı bülendi var iken
Kanda yapsun şâh-bâz-ı tab’-ı Bâkî âşiyân

Destüme alsam kalem nazm-ı bedi’ümle benem
Nîze-bâz-ı ‘arsa-i mülk-i ma’ânî vü beyân

Ben kemend-endâz-ı meydân-ı belâgat olalı
Halka-i teslîme geçmişdür ser-i gerden-keşân

Pehlevân-ı ‘arsa-i nazmem diyen ferzâneler
Bir iki zâr u zebûnumdur za’îf ü nâ-tevân

Muttasıl şi’rüm yazarken hâme turmaz deprenür
Neydür anı gûyiyâ lerzân ider âb-ı revân

Bâg u bustân içre tâ ola bisât-ı sebzeye
Subh-dem berg-ı hazândan katre-i şeb-nem çekân

Her seher sahn-ı zümürrüd-gûn-ı gerdûn üstine
Âfıtâb altun tabakdan tâ ola gevher-feşân

Mesned-i rif’atde genc-efşân-ı ihsân ol müdâm
Ömr ü devlet pâydâr ikbâl ü ‘izzet câvidân

H

K

Perde-i şâm olıcak mihre nikâb-ı ruhsâr
Zâhir oldı gözüme hey’et-i ebrû-yı nigâr

Âfitâb üzre meger hâme-i dest-i kudret
Çekdi bir med nitekim hâcib-i rûy-ı dildâr

Kamerüñ altına yâ safha-i eflâk üzre
Râ yazupdur kalem-i sun’-ı Celîl ü Cebbâr

Bir güneş yüzlü firâkında felek hasret ile
Var ise hançere düşdi nitekim ‘âşık-ı zâr

Mevsim-i ‘ayş u tarabdur şeb-i ‘îd irdi diyü
Mutrib-ı çarh eline aldı meger mûsîkâr

Gûyiyâ hâzır olur irte salât-ı ‘îda
Dâl tâcın başına geydi sipihr-i gaddâr

Keh-rübâ sübhasın aldı ele çarh-ı sâlûs
Halka cevr eylemeden ya’nî ider istigfâr

Dehr bir şâh-ı sipend urdı felek micmerine
Meh-i nev sanma şafakda görinen zerd ü nizâr

Mâhı sayd itmek içün bahre şalup kullâbın
Meh-i nev tutdı meger sâhil-i deryâda karâr

Kara yaklaşdı şeb irdi diyü keştî-i hilâl
Bâdbân açmış ider sür’at ile ‘azm-i kenâr

Çizmege dâ’ire-i şemse-i mâhı felege
Aldı üstâd-ı zamân destine zerrîn pergâr

Mâh-ı nev dâm kurup dökdi kevâkib erzen
Umaruz k’ola yine ‘ayş u safâ mürgi şikâr

Kodı bir pâre yahı tâs-ı zer-endûda felek
Sıvara tâ Ramazân teşnelerin sakkâvâr

Eseridür görinen urdı mihekk-i şâma
Satıcak sayrafî-i dehre felek bir dînâr

Bâmdan düşdi dilâ taşt-ı meh-i nev bu gice
Güft ü gûy ile pür olsa n’ola şehr ü bâzâr

Urdı çevgân-ı zeri gûy-ı zümürrüd-gûna
Meh-i ‘îd oldı yine tevsen-i gerdûna süvâr

Kamerî yakalu bir hûb ser-â-ser geydi
Ola tâ bezm-i hudâvende felek hidmetkâr

Vâriş-i ‘ilm-i Nebî Hazret-i Kâdî-zâde
Efzal-i ehl-i zamân eşref-i eşrâf u kibâr

Füsehâ vü bülegâ bezmine mîr-i meclis
Ulemâ vü fuzalâ zümresine şâh-süvâr

Bû ‘Alî-hikmet ü Hâtem-kef ü Nu’mân-mezheb
Mustafâ-hulk u Mesîhâ-dem ü Yûsuf-dîdâr

Mâh-ı nev mîl-i zer almış ele kehhâl-sıfat
İşiginden çeke tâ dîde-i gerdûna gubâr

Eline girmek içün fazla-i hvân-ı keremi
Meh-i nev destin açar niteki şahs-ı cerrâr

Sîne-i âyine-sîmâsına beñzerdi eger
Safha-i mâh-ı şeb-efrûzda olmasa gubâr

Ne ‘aceb fazlına nâ-dân eger inkâr itse
İtdi mi Ahmed-i Muhtâra Ebû Cehl ikrâr

Güneşüñ zerre kadar kadrine noksân gelmez
Eylese nûr-ı cihân-tâbını huffâş inkâr

Ne şeref câh ile ger olsa zamânen sâbık
Gül-i ter soñra gelür gülşene evvel has u hâr

Sadr-ı ‘âlîye geçürse n’ola nâ-dânı felek
Dâ’imâ nâkısı a’lâya çıkarur mi’yâr

Bir olur mıydı bu gün kıymet-i ehl ü nâ-ehl
Nâkıd-ı çarh eger eylese teşhîs-i ‘ayâr

Ezelî böyledür âyîn-i sipihr-i gaddâr
Ki gülüñ hvâbgehi hâr ola hâruñ gülzâr

Serverâ mihver-i gerdûn-ı fezâ’il kalemüñ
Merkez-i himmetüñ eflâk-ı me’âlîye medâr

Ravza-i ‘ilm-i tarâvetde nem-i hâmeñ ile
Tâzeler gülşen ü bâgı nitekim ebr-i bahâr

Noktalar kim dökilür hâme-i müşgînüñden
Her biri şâhid-i ma’nâya olur hâl-i ‘izâr

Bir güherdür söz aña tab’-ı şerîfündür kân
İlm bir bahrdurur sen aña dürr-i şehvâr

Kâdî-i mahkeme-i ‘âlem-i bâlâ Bircîs
Müşkilin müftî-i re’yüñden ider istifsâr

Bu kadar nûrı güneş kandan iderdi tahsîl
Olmasa re’y-i cemîlün yüzine âyinedâr

Bu fezâ’il ki saña Bâri Te’âlâ virmiş
İtmeyüpdür dahı bir nâkil-i ahbâr ihbâr

Kelimâtum yirine dürr ü güher nazm itsem
İdemez mertebe-i fazluñı eş’âr iş’âr

Rif’atum kasrı sala sath-ı semâya sâye
Eger olursa aña bâni-i lutfuñ mi’mâr

İrdi söz gâyete Bâkî ne dimek lâzımdur
Hâl ma’lûm hod ey Hvâce-i ‘âlî-mikdâr

Nitekim her ser-i mâh ola bir altun kandîl
Zîver-i dâ’ire-i çenber-i çarh-ı devvâr

Mâh-ı nev gibi terakkîde dem-â-dem kadrüñ
Çeşm-i encüm gibi bahtuñ gözi dâ’im bî-dâr

Urınup farkına bir tâc-ı mücevher sünbül
Oldı iklîm-i çemen tahtına server sünbül

Şeh-levendâne şikest eyledi tarf-ı külehin
Gögsinüñ dügmelerin çözdi ser-â-ser sünbül

Oldı gülşen yine bir dil-ber-i müşgîn mergûl
Şol kadar virdi aña zînet ü zîver sünbül

Çihre gül sîne semen çeşm-i mükehhal nergis
Hat çemen gonca dehen ca’d-ı mu’anber sünbül

Yazdurup müşg ile boynına hamâ’il takdı
Kendüye itmek içün halkı musahhar sünbül

Sahn-ı gülzâra gelüp eyledi arz-ı dîdâr
Jâlelerden takınup gûşına gevher sünbül

Beñzer ol bûy-ı dil-âvîz ile mûy-ı yâre
Başlar üzre n’ola ger eyler ise yir sünbül

Yine gömgök tere batmış çıka geldi çemene
Nev-bahâr irdi diyü virdi haberler sünbül

Beden-i pâki neden böyle olurdı hoş-bû
Olmasa müşg ü gül-âb ile muhammer sünbül

Var ise bencileyin ‘âşık-ı zâr olmışdur
Gök gök itmiş döginüp cismini yir yir sünbül

Aşk sevdâlarına ugramasa kalmaz idi
Mûy-ı jülîde ile bir ten-i lâgar sünbül

Yine Fir’avn-ı şitâ ceyşine Mûsâ-mânend
Eyledi elde ‘asâsını bir ejder sünbül

Nev-’arûs-ı çemene mâşıtadur fasl-ı bahâr
Kim anuñ hâme-i müşgînine beñzer sünbül

Sâkıyâ zevrakı sür bâd-ı bahâr esdi yine
Sebzezâr oldı yem-i ahdar u lenger sünbül

Sahn-ı gülşende yatupdur gice var ise meger
Ki takınmış seherî başına güller sünbül

Bürüdi kendinüñ etrâfını bâl ü per ile
Yine tâvûs-sıfat cilveler eyler sünbül

Yine ferrâş-sıfat destine cârûb almış
Ki ide hidmet-i hâk-i der-i dâver sünbül

Fâzıl-ı dehr Mehemmed Çelebi kim eflâk
Bâg-ı fazlında tokuz dânelü bir ter sünbül

Olamaz reh-güzeri hâkine hem-pâ ‘anber
İdemez turrasına kendüyi hem-ser sünbül

Geldi bir Hindû-yı bî-çâre-sıfat işigüñe
Garazı bu ki kapuñda ola çâker sünbül

Bâg-ı lutfuñda meh ü mihr iki ahkar nergis
Keremüñ gülşenine sünbüle kemter sünbül

Bûy-ı hulkuñla güzâr eylemese bâga nesîm
İdemez halk dimâgını mu’attar sünbül

Bulsa bârân-ı sehâñ ile eger neşv ü nemâ
Kad-i bâlâ çeke mânend-i sanavber sünbül

Ebr-i cûduñdan eger irse nem-i in’âmuñ
Bitüre hâre gül ü lâle vü mermer sünbül

Ger tokınsa nefes-i lutf u dem-i ihsânuñ
Gidere dûd-ı kebûdı vire âzer sünbül

Nûr’-bahş olsa eger bâga çerâg-ı lutfuñ
Şem’vâr eyleye etrâfı münevver sünbül

Cür’a-rîz olsa eger gülşene câm-ı keremüñ
Tuta nergis-sıfat elde kadeh-i zer sünbül

Hâline ‘ayn-ı ‘inâyetle nigâh eyler iseñ
Göz açup ide nazar niteki ‘abher sünbül

Bezmüñe gelmek ile bu ne kerâmetdür kim
Dimeye sayf u şitâ bitüre micmer sünbül

Dâne hat jâle nukat nefha-i müşgîn ma’nâ
Yazdı levh-i çemene bir gazel-i ter sünbül

Gam-ı gîsûñ ile âşüfte degül ger sünbül
Ne içün böyle perîşân olur ekser sünbül

Var ise turralaruñ bâg-ı cinân sünbülidür
Kopmadı bagdan ol resme mu’anber sünbül

Goncanuñ cânı mı var öyküne la’l-i lebüñe
Zülfüñe kaç başı var ola ber-â-ber sünbül

Bâde-i la’lüne hemşîre şarâb-ı gülfâm
Zülf-i müşgîn-i semensâña birâder sünbül

Hûb olur ‘ârızuñ üstinde o hatt-ı müşgîn
Âb-ı nâb içre turur tâze vü hoşter sünbül

Lâle reşk-i ruh-ı gül-gûnuñ ile pâder-gil
Gam-ı zülfüñle perîşân u mükedder sünbül

Nice teşbîh idem agzuña bir ebkem gonca
Nice nisbet kılam ol zülfe ber-â-ber sünbül

Dûdlar çıkdı yanup reşk-i ruhuñ nârına bâg
Câ-be-câ sanma çemende görinenler sünbül

Ruhlaruñ üzre yatur zülf-i semensâ gûyâ
Gül-i terden idinür kendüye bister sünbül

Hat-ı müşgîn-i leb-i la’lüñe mânend olmaz
Bulsa ger perveriş-i çeşme-i Kevser sünbül

Yaraşur zülf ü ruhuñ vasfına defter yazsam
Kâgıdı berg-i gül ola hat-ı defter sünbül

Levh-i hâtırda hatuñ nakşını tasvîr itdüm
Olmadın safha-i gülzâra musavver sünbül

Nazm-ı eşhâsa kıyâs eyleme Bâkî şi’rin
Ola mı her giyeh-i huşke ber-â-ber sünbül

Gerçi sünbül çog olur gülşen-i ‘âlemdür bu
Lîk rengîn ü mutarrâ olamaz her sünbül

N’ola kadr ü şerefüñ sâl-be-sâl olsa mezîd
Her yıl arturmadadur dâneyi dirler sünbül

Götürüp tâ ki şehenşâh-ı bahâruñ tûgın
Getüre cünd-i şitâ üstine leşker sünbül

Ser-i a’dâña taka seng-i melâmet güller
Ola düşmenlerüñüñ başına şeş-per sünbül

Hûrşîd öñinde şu’lelenür mâh-ı nev müdâm
Gûyâ ki şem’a karşu görinür kenâr-ı câm

Câm-ı hilâli hep bilece gördiler bu şeb
Halk-ı cihâna kıldı Hudâ rûzeyi harâm

Kibrîtini degürdi şafak nârına hilâl
Tâ kim çerâg-ı mâhı yakup ref’ ola zalâm

Mûy-ı sefîdi halkasını çarh-ı pîre-zen
İsterdi dahı eyleye halk-ı cihâna dâm

Çarh-ı ‘acûze baglanup altunlu çenberin
Bir nev-’arûs gibi ider nâz ile hırâm

Yâ nâhunı görindi felek bir pelengdür
K’olmışdur aña kulle-i kûh-ı cefâ makâm

Yâ defter-i sipihrde re’y-i resîddür
Deyn-i sıyâmı halk edâ itdiler tamâm

Zerrîn devât mâh-ı nev altun kalem şihâb
Erkâmdur nücûm u felek defter-i sıyâm

Behrâm eline hançer alup kasd ider ya hod
A’dâ-yı dîn ü düşmen-i İslâma intikâm

Cirm-i kamer hilâl ile ‘ayn-ı ‘Alî yazar
Îd-i şerîfe irmek içün kadr ü ihtirâm

Nârencdür sarardı güneşden yanı disem
Olurdı bu mülâhaza hem bir hayâl-i hâm

İllâ ki mâh-ı ‘îda bu sözler ba’îddür
Erbâb-ı ‘akl öñinde hakîkat budur kelâm

Peyk-i zamâne zer teberin dûşına alup
İrgürdi Hvâce hidmetine ‘îddan peyâm

Ol fâzıl-ı zamâne lebîb-i habîb-i halk
Ol ‘ârif-i yegâne edîb-i bülend-nâm

Mihr-i sipihr-i mekremet ol kim cenâbına
Gökden hilâl iki bükilüp virür selâm

Devrân içinde aña bu gün mâh-ı nev gibi
Kimdür ki kaddin itmeye vakt-i selâm lâm

Münkâd emr ü nehyine eshâb-ı i’tibâr
Ednâ işaretine zevi’l-ihtirâm râm

Envâr-ı mihri birle münevver cebîn-i subh
Enfâs-ı hulkı birle mu’attar meşâm-ı şâm

Şemşîr-i ihtimâmına nisbet kelîl ü künd
Ger tîg-i Kahramân ola ya hod hüsâm-ı Sâm

Bâzû-yı sa’yı gerden-i maksûda salmadın
Şemşîr-i ‘azmi olmadı hem-hvâbe-i niyâm

Fazlı fezâsı içre bu eflâk-i bî-karâr
Evc-i hevâda yidi mu’allak döner hamâm

Bircîs işigi hâkine olurdı çihre-sây
Olmasa ger cibâh-ı efâzıldan izdihâm

Deryâ-yı ‘ilme dür gibi gavvâs olanlara
Virdi zamâne hidmeti silkinde intizâm

Keff-i yem-i yemîni nem-i cûdın itse feyz
Bârân yirine dürr ü güher yagdurur gamâm

Gün gibi başı göklere irdi şu kimsenüñ
Kim zerre deñlü eyledi şânında ihtimâm

Âyînedür ki sûret-i ikbâli gösterür
Sahn-ı sarây-ı devleti ferşinde her ruhâm

Dehre devâm-ı devletidür gâyetü’1-münâ
Çarha bekâ-yı ‘izzetidür müntehe’l-merâm

Ey Hvâce-i yegâne senüñ âsitânuña
Bâkî kemîne bende geçer kemterîn gulâm

Hâk-i derüñ sücûdın ider bir fütâdedür
Lutf eyle dest-gîri ol itsün biraz kıyâm

Ser-rişte-i murâdı n’ola elde bulsa ol
Habl-i metîn-i ‘ahdüñe kılmışdur i’tisâm

Gerdûn-ı dûna eylemez ol ‘arz-ı ihtiyâc
Tapuñ tururken eyleye mi minnet-i li’âm

Hâtem bu devr içinde geleydi cihâna ger
İtmek dilerdi süfre-i cûduñdan igtinâm

Lutfuñ zülâlin eyle ‘atâ teşne-dillere
Ey menba’-ı mekârim ü ser-çeşme-i kirâm

Hatm oldı söz du’â-yı cemîlün mahallidür
K’ola rahîk-i câm-ı senâ ‘anberîn hıtâm

Dürr-i du’âñı zeyn idelüm tâ ki yaraşa
Sâk-ı mesâk-ı midhata halhâl-i ihtişam

Hemvâre tâ ki edhem-i zerrîn-sitâm-ı çarh
Na’1-i zer ile eyleye bu ‘arsada hırâm

Devrân mutî’ u gerdiş-i gerdûn be-kâm-ı dil
Ecrâm râm devlet ü ikbâl müstedâm

L

M

Minnet Cenâb-ı Hakka dem-â-dem hezâr-bâr
Fasl-ı şitâda bâg-ı cihân buldı nev-bahâr

Gün gibi tâc-ı devlet-i şâhî tulû’ idüp
Kevn ü mekâna virdi ziyâ âfitâbvâr

Hürşîd gibi pertev-i cûd u sehâ ile
Rûy-ı zemîne saçdı zer-i kâmilü’l-’ayâr

Kıldı zemîni berf gibi nakdi sîme gark
İn’âm-ı ‘âm-ı şâh-ı cevân-merd-i bahtyâr

Deryâ-yı keffi mevc-i ‘atâ urdı şöyle kim
Yek-bâr sîm-i nâb ile zeyn oldı her kenâr

Berg-i gül-i sefîdi yolup bâgbân-ı çarh
Mânend-i berf yollarına eyledi nisâr

Allâh ki dökdi saçdı felek halka varını
Şükrâne-i cemâl-i cihân-bân-ı şehryâr

Ol âsitânı kıble-i ikbâl u baht olan
Sultân Mehemmed a’zam-ı şâhân-ı tâcdâr

Farkında tâc-ı devlet ü ikbâl ser-fırâz
Tahtında taht-ı ‘izzet ü baht eyler iftihâr

Dârâ revâ ki gâşiyesin ala dûşına
Lâyık budur ki ola Sikender rikâbdâr

İlmi katında bahre niçün dinile muhît
Hilmi yanında kûha neden nisbet-i vekâr

Nusret yüzini oldı nümâyende ‘âleme
Âyîneveş elinde o şemşîr-i âbdâr

Hâlî degüldi zelzeleden ‘arsa-i zemîn
Evvel kademde virdi cihân mülkine karâr

Saff-ı gazâda râyet-i ikbâli pây-merd
Rûz-ı vegâda kabza-i şemşîri destyâr

Eyler hücûmı düşmen-i dîne ‘Alî-sıfat
Şemşîr-i hûn-feşânı kılur kâr-ı Zülfekâr

Şîr-i jeyâna pençe salar gâh-ı hışm u kîn
Bebr-i yabâna karşu varur vakt-i kârzâr

Ahdi zamânı emn ü emân-ı cihâniyân
Şâh-ı huceste-tâli’u ferhunde-rûzgâr

Devrân basît-i hâke niçün saldı ferş-i sîm
Devrinde tâ ki irmeye bir hâtıra gubâr

Dâg-ı vefâ vü mihri göñülde şigüfte gül
Tîr-i hadengi cân-ı ‘adûda şikeste hâr

Bâkî du’âcı pîr kuluñ geldi husrevâ
Eyler cenâb-ı hazretüñe ‘arz-ı iftikâr

Mevrûsdur cenâbuña memlûk tapuña
Lâyık degül ki devr-i zamân ide hvâr u zâr

Destinde hâme fazl u belâgat nihâlidür
Medh ü senâ-yı şâh-ı cihân aña berg ü bâr

Ümmîd o kim du’âña ola mûcib-i kabûl
Sûz-ı derûn u derd-i dil ü çeşm-i eşk-bâr

Her kanda ‘azm iderseñ ola reh-ber ü refîk
Tevfîk-i Rabb-i ‘izzet ü te’yid-i Kirdgâr

Eyyâm-ı ‘ömr ü devlet ü iclâl müstedâm
Bünyâd-ı baht u ‘izzet ü ikbâl üstüvâr

N

Ne hoş yaraşdı sipihre kevâkib içre hilâl
Takında pâyine gûyâ ki cevherî halhâl

Tulû’ idince ufukdan miyân-ı encümde
Takıldı gerden-i gerdûna sanki ‘ıkd-ı le’âl

Çerâg-ı mâha yine bir filori dikdi güneş
Gören kimesne kenârın meh-i nev itdi hayâl

Şu sîb şekline girdi şafakda cirm-i kamer
Güzellenüp ola bir yanı sarı bir yanı al

Sarındı meh yine bir hûb Yûsufî destâr
Sokındı farkına bir dâne ince sîm hilâl

Elinde mutrib-ı çarhuñ ya kurs-ı meh defdür
Kenâresi görinür pûlınuñ misâl-i hilâl

Ne hokkadur bu ki altında çarh-ı şu’bede-bâz
Koyınca mühre-i mihri güm eyledi fı’l-hâl

Nedür bu kurs-ı nuhâsî ki zerger-i gerdûn
Salup bu pûteye nâr-ı şafakda eyler kâl

Ya câm-ı ‘işret-i Dârâ ya tâc-ı Kisrâdur
Tolaşdurur bu cihânı sipihr olup dellâl

Kanadı gûşesidür âşiyâneden görinür
Ferâga vardı meger şâh-bâz-ı zerrîn-bâl

Ya nûndur görinür âhirında Şa’bânuñ
Ya râdur ol Ramazân evveline olmış dâl

Götürdi perdeyi gözden görindi halka-i der
Bu gice gök kapusın açdı Bârî-i Müte’âl

Gelüñ bu fikri koyalum tereddüd itmeyelüm
Bu deñlü nesne niçün ola pây-ı ‘akla ‘ıkâl

Hemân bu hançer-i zerrîn-gılâf-ı Paşadur
Ki tâk-ı ‘arşa asıldı bu şeb hilâl-misâl

Emir-i şâh-nazar dâver-i bülend-ahter
Vezîr-i hûb-siyer hvâce-i huceste-hısâl

Bülend-himmet-i devrân Kubâd Paşa kim
Hilâl-i çarha mahal meclisinde saff-ı ni’âl

O kim debîr-i ezel çekdi kilk-i kudretle
Şerîf nâmına tevkî’-nâme-i ikbâl

Revâk-ı manzar-ı dîvânı tâk-ı eyvânı
Hilâl-i burc-i sa’âdet sipihr-i câh u celâl

Nesebde payesi a’lâ hasebde bî-hem-tâ
Keremde aña ne akrân sehâda ne emsâl

Sehâda Hâtem-i Tay defterini tayy itdi
Gazâda Seyyid-i Gâzî hikâyetin battâl

Kef-i cevâdı pür eyler sehâb dâmânın
Sehâb egerçi virür dâmen ile vakt-i nevâl

Dem-i vegâda çü pây-i semendi deprense
Sipihre lerze düşer arza irişür zilzâl

Nesîm-i hulkına bir dem karîn olursa eger
Suyı gül-âb ide topragı müşg bâd-ı şimâl

Misâl-i cûdına ‘unvan yazar debîr-i felek
Mürebbî-i fuzalâ dest-gîr-i ehl-i kemâl

Eger ki hil’at-i lutfın kılaydı erzânî
Siyâh şâlını terk ide geymeyeydi leyâl

Kef ile gerçi terâzû-yı ‘akla urmış idüm
Hafîf geldi katı keffe-i sehâb-ı sikâl

Atâ-yı kân-ı kef-i zer-feşânına nisbet
Nevâl ü feyz-i sehâb-ı sikâl bir miskâl

Şahâ’if olsa felekler nihâl-i Sidre kalem
Yazılmaya keremi defteri ‘ale’l-icmâl

Şu câmı sundı baña serverâ bu sâkî-i dehr
Şarâbı zehr ile âlûde dârû-yı kattâl

Şarâb-ı hayret ile şöyle mest ü medhûşam
Ne dest-i ‘akla tasarruf ne pây-ı fikre mecâl

Hemîşe san’at u pîşem dem-â-dem endîşem
Özümle bahs u cedel yılduzumla ceng ü cidâl

Kemend-i ‘acz ile olmazdı dest ü pâ beste
Bu bendi geçmese baña zamâne-i muhtâl

Elüñdedür çü bu gün hall-i müşkilât-ı enâm
Enâmil-i keremüñ kıl bu ‘ukdeye hallâl

Sehâb-ı mekremet ü menba’-ı mürüvvetsin
Nem-i sehâñ ile ser-sebz gül-şen-i âmâl

Bu gülşen içre seni serv-i ser-firâz görüp
Su gibi ayaguna akdı hâtır-ı meyyâl

Sezâ-yı merhamet ü müstahakk-ı ‘âtıfetem
Nevâl-i fazluñ idersen mahallidür ifzâl

Boyandı kanlu yaşum silmedin elüm ale
Ayakda kaldum eyâ ma’din-i kerem elüm al

Tapuña yüz süre geldüm safâ-yı hâtır ile
Zülâl gibi beni gülsitân-ı lutfuña sal

Dilümde şekker-i şükr-i fevâzıl-ı keremüñ
Tapuña arz ide geldüm ne ise mâ-fi’1-bâl

Elümde sâgar-ı ‘işret emîr-i meclis idüm
Zamâne olmasa devr-i edânî vü erzâl

Belâgat içre ben ol şeh-süvâr-ı meydânem
Ki eyledüm şu’arâ-yı zamâneyi pâ-mâl

Benem bu ‘arsada kim rahş-ı tab’ı depredicek
Vücûdı hasm ola pâ-mâl olursa Rüstem-i Zâl

Aceb degüldür eger olsa nükte-i kalemüm
Ser-i ‘adû-yı bed-endîşe darbet-i kûpâl

Du’âya başla dırâz itme kıssayı Bâkî
Ki fehm olındı muhassal mu’ayyen oldı me’âl

El aç du’â-yı kıyâm-ı hıyâm-ı devletine
Yiter uzandı bu denlü tınâb-ı kâl u mekâl

Hemîşe tâ meh-i rûze gelüp bu devr içre
Riyâzet ile ire peyker-i hilâle hüzâl

Giceñ şerefde şeb-i Kadr ü gündüzüñ bayram
Nevâl ü ni’met ile hvân-ı ‘ayş mâl-â-mâl

O

P

R

Rûh-bahş oldı Mesîhâ-sıfat enfâs-ı bahâr
Açdılar dîdelerin hvâb-ı ‘ademden ezhâr

Taze cân buldı cihân irdi nebâtâta hayât
Ellerinde harekât eyleseler serv ü çenâr

Döşedi yine çemen nat’-ı zümürrüdfâmın
Sîm-i hâm olmış iken ferş-i harîm-i gülzâr

Yine ferrâş-ı sabâ sahn-ı ribât-ı çemene
Geldi bir kâfile kondurdı yüki cümle bahâr

Leşker-i ebr çemen mülkine akın saldı
Turma yagmada yine niteki yagı Tâtâr

Farkına bir nice per takınur altun tellü
Hayl-i ezhâra meger zanbak olupdur serdâr

Dikdi leşkergeh-i ezhâra sanavber tûgın
Haymeler kurdı yine sahn-ı çemende eşcâr

Döşedi mihr-i felek yolları dîbâlar ile
İtdi teşrîf çemen mülkini sultân-ı bahâr

Subh-dem velvele-i nevbet-i şâhî mi degül
Savt-ı mürgân-ı hoş-elhân u sadâ-yı kûhsâr

Çemen etfâlinüñ uyhuların uçurdı yine
Subh-dem gulgule-i fâhte gül-bâng-i hezâr

Dâye-i ebr yine goncalaruñ şeb-nemden
Başına akçe dizer niteki etfâl-i sıgâr

Mevsim-i rezm degüldür dem-i bezm irdi diyü
Sûsenüñ hançerini tutdı ser-â-pâ jengâr

Semenüñ sîne-i sîmînin açup bâd-ı seher
Çözdi gülşende gülüñ dügmelerin nâhun-ı hâr

Pîrehen berg-i semen gûy-ı girîbân şeb-nem
Gülsitân oldı bu gün bir sanem-i lâle-’izâr

Zîb ü fer virmek içün rûy-ı ‘arûs-ı çemene
Yâsemen şâne sabâ mâşıta âb âyinedâr

Dür ü yâkût ile bir nahl-i murassa’ sandum
Ergavân üzre dökilmiş katerât-ı emtâr

Şîşe-i çarhda gör bunca murassa’ nahli
Nice ârâste kılmış yine sun’-ı Cebbâr

Berg-i ezhârı hevâ şöyle çıkardı felege
Pür-kevâkib görinür günbed-i çarh-ı devvâr

Dem-i ‘Îsâ dirilür bûy-ı bahûr-ı Meryem
Açdı zanbak Yed-i Beyzâyı kef-i Mûsâvâr

Zanbakuñ goncasıdur bâga gümiş bâzû-bend
Za’ferân ile yazılmış aña hatt-ı tûmâr

Câm-ı zerrîni tolu bâde-i gül-reng itmiş
Gül-i ra’nâ seherî kılmag içün def’-i humâr

Dehen-i gonca-i ter dürlü letâ’if söyler
Gülüp açılsa ‘aceb mi gül-i rengîn-ruhsâr

Güher-i fursatı aldurma sakın devr-i felek
Sîm ü zerle gözüñi boyamasun nergisvâr

Câm-ı mey katreleri sübha-i mercân olsun
Gelüñüz zerk u riyâdan idelüm istigfâr

Lâle sahrâyı bu gün kân-ı Bedahşân itdi
Jâle gülzâra nisâr eyledi dürr-i şehvâr

Dâmenin dürr ü cevâhirle pür itdi gül-i ter
Ki ide hâk-i der-i Hazret-i Paşaya nisâr

Sâhib-i tîg u kalem mâlik-i câm u hâtem
Âsâf-ı Cem-’azamet dâver-i Cemşîd-vekâr

Âsmân-pâye hümâ-sâye ‘Alî Paşa kim
İremez tâk-i celâline kemend-i efkâr

Şâh-ı gül neşv ü nemâ bulsa nem-i lutfından
Ola her gonca-i ter bülbül-i şîrîn-güftâr

Âb u gil müşg ü gül-âb ola çemen sahnında
Bûy-ı hulkıyla güzâr itse nesîm-i eshâr

Tab’-ı vekkâdın eger âteş-i rahşân görse
Kızara ahker-i sûzân nitekim dâne-i nâr

Güneşi keff-i zer-efşânına beñzer dir idüm
Almasa mâha ‘atâ eyledügin âhir-ı kâr

Şöyledür keff-i güher-pâşı yemîn itmek olur
Ki ‘atâsından irer bahre gınâ kâne yesâr

Manzar-ı kasr-ı sa’âdetden anuñ re’yi gibi
Rûy göstermedi bir şâhid-i hurrem-dîdâr

Bâg-ı cûdında nihâl-i kereminden derilür
Lutf-ı bî-minnetinün mîvelerinden her-bâr

Manzar-ı himmetinüñ küngüre-i rif’atine
İremez sarsar-ı tûfan-ı fenâ birle gubâr

İşigi taşı imiş yüz sürecek hayf diyü
Taşdan taşa döger başını şimdi enhâr

Serverâ cânı mı var devletüñ eyyâmında
Sünbülüñ turrasına el uzada şâh-ı çenâr

Eylemez kimse bu gün kimse elinden nâle
Bezm-i ‘işretde meger mutrib elinden evtâr

Şer’a uymaz n’idelüm nâle vü zâr eyler ise
Gerçi kânûna uyar zemzeme-i mûsîkâr

Geşt iderken çemen-i medh ü senâñı hâtır
Lâyih oldı dile nâ-gâh bu şi’r-i hemvâr

Gül gibi gülşene kılsañ n’ola ‘arz-ı dîdâr
Hayli dökildi saçıldı yoluña fasl-ı bahâr

Reşk-i dendânuñ ile hançere düşdi jâle
Berg-i sûsende gören itdi sanur anı karâr

Geçemez çenber-i gîsûy-ı girih-gîrüñden
Gerçi kim za’f ile bir kılca kalupdur dil-i zâr

Turralar milket-i Çîn nâfe-i müşgîn ol hâl
Gözüñ âhû-yı Huten gamzelerüñdür Tâtâr

Dil-i mecrûha şifâ-bahş ruh u la’lüñdür
Gül-be-şekkerle bulur kuvveti tab’-ı bîmâr

Degme bir gevheri kirpügine salındurmaz
Göreli la’1-i revân-bahşuñı çeşm-i hûn-bâr

Koma Bâkî kuluñı cür’a-sıfat ayakda
Dest-gîr ol aña ey dâver-i ‘âlî-mikdâr

Bâg-ı medhüñde olur cümleye gâlib tenhâ
Bahs içün gelse eger bülbül-i hoş-nagme hezâr

Puhtedür gayrılar eş’ârı velî puhte piyaz
Hâm ‘anberdür eger hâm ise de bu eş’âr

Hâm var ise eger micmere-i nazmumda
Dâmen-i lutfuñ anı setr ider ey fahr-i kibâr

Bahr-i eş’âr yiter urdı sütûr emvâcın
Demidür k’ide du’â dürlerini zîb-i kenâr

Lâlelerle bezene niteki dest ü sahrâ
Nitekim güller ile zeyn ola dest ü destâr

Nitekim lâlelere şeb-nem olup üftâde
Gülle-re bülbül-i şeydâ geçine ‘âşık-ı zâr

Gül gibi hurrem ü handân ola rûy-ı bahtuñ

S

T

Y

Z

Zer ü gevherle kılup zîver-i efser hâtem
Zîb ü zînetde geçer hem-ser-i Kayser hâtem

Nâm ile tutdı cihân mülkin olursa tân mı
Mâlik-i Câm-ı Cem ü tâc-ı Sikender hâtem

Meş’al-i mâhdur ol gevher-i şeb-tâb meger
Geçinür çenber-i gerdûn ile hem-ser hâtem

İdüp elmâsdan âyîne vü zerden şâne
Gösterür halka yine şîve-i duhter hâtem

Fass-ı pîrûze ne hoş yaraşur anda seyr it
Oldı bir tûtîye gûyâ kafes-i zer hâtem

Tâ ki bennâ-yı kader yapdı sa’âdet kasrın
Oldı ol tâk-ı felek-rif’ate manzar hâtem

Halkadur devr-i kadeh la’l şarâb-ı gül-gûn
Rind-i mey-hvâreye hoşdur tolu sâgar hâtem

Reşk-i la’1-i leb-i dildâr kurutmış kanın
N’ola ger böyle nahîf olsa vü lâgar hâtem

Cismine na’l kesüp farkına bir dâg urmış
Var ise sevdi meger yâr-ı sitemger hâtem

Vâdî-i ‘aşka düşüp taze cevân sevdi meger
Bükdi kaddin nitekim pîr-i mu’ammer hâtem

Hasret-i la’l-i leb-i yâr ile tahsîl itmiş
Ten-i lâgar kad-i çenber ruh-ı asfer hâtem

Nusha yazdursa ‘aceb olmaya bâdâm üzre
Teb-i hicrâna ‘ilâc eylemek ister hâtem

Tavk-ı zerrîn takınup yine kazıtmış kaşın
İhtiyâr eylemiş üslûb-ı kalender hâtem

Bu gülistânda yiter ‘ârife bir gül çünkim
Takmur farkına bir dâne gül-i ter hâtem

Beyza-i tâ’ir-i devletdür o dürr-i şehvâr
Âşiyân şeklini baglarsa n’ola ger hâtem

Göz kulag oldı ser-â-ser gözedür âfâkı
Bulalı kurb-i vezîr-i şeh-i kişver hâtem

Gözüñ üstinde kaşuñ var dimedi kimse dahı
İdeli hidmet-i Paşa-yı dil-âver hâtem

Kerem-i keff-i güher-pâş-ı ‘Alî Paşadan
Buldı zerrîn-kemer ü tâc-ı mücevher hâtem

Eli ihsân u ‘atâ mevcin urur deryâdur
Ne ‘aceb ger ola gark-ı zer ü zîver hâtem

Bahr-i eltâf-ı keremdür kef-i gevher-bahşı
N’ola gird-âb-sıfat olsa müdevver hâtem

Nice deryâ diyemem keff-i güher-rîzine kim
Anda gavvâs-sıfat buldı güherler hâtem

Var ise necm-i hidâyetdür o fass-ı rûşen
K’olur anuñla nice sâlike reh-ber hâtem

Burc-ı devletdür eli eylese peydâ ne ‘aceb
Hey’et-i mâh-ı nev ü sûret-i ahter hâtem

Dür-i sîr-âb ile gör gül-bün-i engüştinde
Jâle düşmiş gül-i nesrîne ne beñzer hâtem

Serverâ mûmlayup ism-i şerîfüñ saklar
Kâ’inâtı ne ‘aceb kılsa musahhar hâtem

Tavk-ı fermâne çeküp gerden-i teslîmlerin
Nice âzâdeleri eyledi çâker hâtem

Felek engüşterî-i kadrüne pîrûze nigiñ
Kapladı nâmuñ ile ‘âlemi yek-ser hâtem

Görinür nakş-ı nigîninde sevâd-ı mührüñ
Devletüñ barmagına mâh-ı münevver hâtem

Yazdı hoş âyet-i Nûn ve’1-Kalem engüştüñde
Ne midâd istedi ne hâme ne mıstar hâtem

Şeref-ı nâm-ı şerîfüñden olursa hâlî
Bulımaz ragbet-i halhâl-i kebûter hâtem31

Nâmuñ âfaka salar nefha-i ‘ûd u ‘anber
Meclis-i devletüñe olalı micmer hâtem

Zâr u ser-geşte-i tâs-ı gam idüp düşmenüñüñ
Pençe-i bahtın ider beste-i şeş-der hâtem

Dest-i kahruñdan eger sille tokınsa görinür
Dîde-i düşmenüñe halka-i ejder hâtem

Görür eltâfuñ ile maslahat-ı tîgı kalem
Bitürür kahruñ ile hidmet-i hançer hâtem

Var ise irdi der-i lutfuña şey’ lillâhe
K’eylemiş kâsesini pür-zer ü gevher hâtem

Feth-i bâb-ı keremi her ki kapuñdan bilmez
İhtiyâcı eline halka-i her der hâtem

Şol kadar irdi hedâyâ şeref-i medhüñle
Ki benân-ı kalemüm oldı ser-â-ser hâtem

Tuhfe-i bezmüñ içün bu gazel-i rengîni
Levh-i zerrîne yazup eylesün ezber hâtem

Eyleyüp ‘ayş-i hayâl-i leb-i dil-ber hâtem
Câm-ı zerrîn ile çeksün mey-i ahmer hâtem

Şekl-i hâl ü dehenüñ hâtem-i pîrûze nigîn
Dostum görmedüm agzuñ gibi hoşter hâtem

Gerçi nâzüklik ile agzın arar engüştüñ
Dimez ammâ dehenüñ sırrını gizler hâtem

Ten-i sad-pâre ki şekl-i kafes-i zergerdür
Dâglar dilde olupdur aña yir yir hâtem

Hasret-i la ‘l-i lebüñ bagrını pür-hûn itmiş
Dâg yakmaga komış gögsine ahker hâtem

Anda zehr ola vü tiryâk leb-i dil-berde
Dehen-i yâre kaçan ola ber-â-ber hâtem

Dehen-i teng-i dil-âvîzüñe beñzer bulsa
Hâl-i müşgîn ile ger hatt-ı mu’anber hâtem

Düşse âyînesine pertev-i nûr-ı haddüñ
Vire hûrşîd-i cihân-tâb gibi fer hâtem

Sînemüñ dâgı ile cism-i dü-tâ-yı zerdüm
Kıldı engüşt-i belâda beni bir zer hâtem

Sararup mihnet ile beñzi kızarmış çeşmi
Var ise baht-ı siyehkâruma aglar hâtem

La’l-i dildâr gibi ola mı handân yâkût
Dehen-i yâr gibi kanı suhanver hâtem

Bî- ‘ aded hâtem ile tapuna geldi Bâkî
Ki nice Rûm harâcını deger her hâtem

Koma ayakda bu masnû’ u murassa ‘ nazmı
Elde hoş yaraşur ey Âsaf-ı saf-der hâtem

Bulımaz dâ’iresin bu güher-i nâ-yâbuñ
İtmesün bir dahı bu devrde zerger hâtem

Hâtem-i nazma bu gün kimse bu hükmi viremez
Nice müfsidler ider gerçi müzevver hâtem

Bedel olmaz buña zirâ ki senüñ nâmuñadur
Tutamaz mühr-i Süleymân yirin âher hâtem

Tâ bu eyvân-ı murassa’ kemer-i’ âlîde
Taka engüşt-i hilâle meh-i enver hâtem

Mesned-i sadr-ı vezâretde ser-efrâz olasın
Kıla teslîm şehenşâh-ı muzaffer hâtem

Mûmdur mülk-i cihân saña du’âm ol ki hemân
‘An-karîb eyleye Allâh müyesser hâtem

Â

Î

İ

Ş